Η άρθρωση του ώμου

Η άρθρωση του ώμου σχηματίζεται απο το οστό του βραχιόνιου και την ωμοπλάτη. Η ωμοπλάτη εκτείνεται προς τα πάνω και γύρω από την άρθρωση του ώμου δημιουργώντας μια άνω προεξοχή που ονομάζεται ακρώμιο και μια πρόσθια προεξοχή που ονομάζεται κορακοειδής απόφυση.

Η ωμογλήνη, η αρθρική επιφάνεια της ωμοπλάτης και η κεφαλή του βραχιονίου σχηματίζουν μια σφαιροειδή άρθρωση που καλύπτεται από αρθρικό χόνδρο για να προφυλάσσεται απο τις τριβές και από την άμεση πίεση.Η άρθρωση του ώμου σταθεροποιείται από έναν ινώδη δακτύλιο χόνδρου ο οποίος υπάρχει γύρω από την ωμογλήνη και ονομάζεται επιχείλιος χόνδρος.

Η άρθρωση του ώμου ειναι μυοεξαρτώμενη άρθρωση, δηλαδή βασίζει τη λειτουργία και τη σταθερότητά της σε ενα πλέγμα μυών και τενόντων που την κινητοποιούν και την υποστηρίζουν. Οι μύες που ξεκινούν από την ωμοπλάτη και περιβάλουν την άρθρωση σχηματίζουν το στροφικό πέταλο του ώμου. Τέσσερις μικροί μύες οι όποιοι βρίσκονται στην ωμοπλάτη και διαπερνούν τον ώμο αποτελούν το στροφικό πέταλο του ώμου. Όλα τα παραπάνω στοιχεία μαζί με τους μύες του άνω κορμού συνεργάζονται για να διαχειριστούν τις φορτίσεις που δέχεται ο ώμος κατά την διάρκεια των καθημερινών δραστηριοτήτων.

Αστάθεια του ώμου χαρακτηρίζεται η διαταραχή της σταθερότητας της κεφαλής του βραχιονίου, σε σχέση με την ωμογλήνη. Η παρεκτόπιση είναι δυνατόν να είναι αποτέλεσμα τραυματισμού (τραυματική αστάθεια), ή χωρίς ιστορικό κακώσεως (ατραυματική αστάθεια). Το πλέον σύνηθες αίτιο αστάθειας είναι το εξάρθρημα του ώμου, που είτε αυτή καθαυτή η κάκωση είτε η ελλιπής θεραπεία είναι δυνατόν να οδηγήσει σε αστάθεια. Το πιο κοινό εξάρθρημα είναι το πρόσθιο και οδηγεί σε πρόσθια αστάθεια (anterior instability).

Αστάθεια Ώμου

Σε αυτή την περίπτωση συχνά έχουμε αποκόλληση της πρόσθιας μοίρας του επιχειλίου χόνδρου (ένα ανατομικό στηρικτικό στοιχείο της περιοχής). Η μη θεραπεία της βλάβης αυτής θα οδηγήσει σε υποτροπή του εξαρθρήματος με τελική κατάληξη το υποτροπιάζον εξάρθρημα του ώμου. Είναι επίσης πιθανό να μην εμφανιστεί υποτροπή του εξαρθρήματος, αλλά να έχουμε πόνο αστάθειας. Άλλη μορφή αστάθειας που οδηγεί σε εσωτερική πρόσκρουση (internal impingement), οφείλεται σε αποκόλληση-χαλάρωση της οπίσθιας μοίρας του επιχειλίου χόνδρου.

Η προς όλες τις διευθύνσεις αστάθεια (multidirection instability) είναι συνήθως αποτέλεσμα συγγενούς χαλαρότητας της άρθρωσης και σπανιότερα τραυματικής αιτιολογίας. Σε μεγάλο ποσοστό είναι ασυμπτωματική ενώ οι συμπτωματικές μορφές απαιτούν θεραπεία (συντηρητική ή χειρουργική).

Μια άλλη μορφή αστάθειας είναι η αποκόλληση της εκφύσεως του τένοντα της μακράς κεφαλής του δικεφάλου (SLAP lesion). Η περιοχή αυτή δεν είναι ορατή με τις κλασικές ανοικτές χειρουργικές προσπελάσεις, και έτσι η παθολογία έγινε γνωστή τα τελευταία χρόνια με την εφαρμογή της αρθροσκοπικής χειρουργικής.

slapΜέχρι τώρα αποτελούσε αδιευκρίνιστο αίτιο επώδυνου ώμου. Τα συμπτώματα είναι παρόμοια με αυτά του συνδρόμου πρόσκρουσης, της τενοντίτιδας των στροφέων και της επιμένουσας τενοντίτιδας της μακράς κεφαλής του δικεφάλου και μόνο η σωστή κλινική εξέταση είναι πιθανόν να αξιολογήσει την βλάβη.
Οι ασθενείς με αστάθεια του ώμου, εμφανίζουν πόνο κυρίως στη δραστηριότητα και λιγότερο στην ηρεμία. Ο συνδυασμός μαγνητικής τομογραφίας-αρθρογραφήματος συνεισφέρει στη διάγνωση και μόνο η αρθροσκόπηση επιβεβαιώνει και παρέχει την δυνατότητα θεραπείας των ασταθειών.

Θεραπεία
Η θεραπεία των ασταθειών του ώμου είναι δυνατόν να είναι είτε συντηρητική είτε χειρουργική. Η συντηρητική θεραπεία συνίσταται στη μυική ενδυνάμωση που αποβλέπει στη σταθεροποίηση της αρθρώσεως μέσω της αύξησης της μυικής ισχύος των μυών της ωμικής ζώνης. Η χειρουργική θεραπεία αποσκοπεί στη διόρθωση της ανατομικής βλάβης που οδήγησε στην αστάθεια.

astatheia_apokΗ χειρουργική θεραπεία θεωρείται η θεραπεία «εκλογής», καθώς διορθώνει την πρωτογενή αιτία, την ρήξη δηλαδή του επιχειλίου χόνδρου και του αρθρικού θυλάκου. Τα τελευταία χρόνια με την εξέλιξη της αρθροσκοπικής χειρουργικής του ώμου, οι ενδείξεις παρέμβασης στον ώμο έχουν αυξηθεί καθώς η νοσηρότητα και οι επιπλοκές τείνουν να εξαλειφθούν. Πολλοί χειρουργοί του ώμου προτείνουν την αρθροσκοπική διερεύνηση-αποκατάσταση ακόμη και σαν θεραπεία του πρώτου εξαρθρήματος του ώμου.

Η κλασική ανοικτή χειρουργική θεραπεία των ασταθειών του ώμου τείνει να εγκαταλειφθεί καθώς δημιουργεί μεγάλο χειρουργικό τραύμα με αυξημένο μετεγχειρητικό πόνο και σημαντικού βαθμού μετατραυματική δυσκαμψία.
Η πολυαξονική αστάθεια που οφείλεται στη συγγενή χαλαρότητα της αρθρώσεως είναι η μόνη ίσως μορφή αστάθειας που χρήζει προσπάθειας συντηρητικής θεραπείας. Σε περίπτωση αποτυχίας αυτής, η αρθροσκοπική χειρουργική προσφέρει και εδώ τη λύση με διάφορες τεχνικές (θερμική συρρίκνωση, κ.λ.π.).

Δείτε το σχετικό βίντεο:

 

Μετεγχειρητικά εφαρμόζεται άμεση ελεγχόμενη κινητοποίηση του ώμου για διάστημα 6 εβδομάδων. Ακολουθεί πρόγραμμα πλήρους κινητοποίησης και μυικής ενδυνάμωσης. Η πλήρης αποκατάσταση της λειτουργίας του ώμου είναι, κατά μέσο όρο, εφικτή σε 3 μήνες.

Στην αρθρίτιδα ο αρθρικός χόνδρος που καλύπτει τα οστά της άρθρωσης του ώμου έχει υποστεί φθορές, που αλλοιώνουν την ομαλότητα των αρθρικών επιφανειών. 

Εξαιτίας της φθοράς του χόνδρου, οι περιοχές των οστών που γίνεται η κίνηση, έρχονται σε άμεση επαφή.Η επιφάνεια των αρθρικών επιφανειών γίνεται τραχεία και δημιουργούνται τριβές κατά την κίνηση. Με το πέρασμα του χρόνου, δημιουργούνται οστικές προεξοχές («άλατα»), που οδηγούν σε μεγαλύτερο περιορισμό της κίνησης της άρθρωσης του ώμου. Ο ρυθμός εξέλιξης της αρθρίτιδας καθώς και η έκτασή της στην άρθρωση, δεν μπορεί να προβλευθεί. Συχνά, οι μύες και οι τένοντες του στροφικού πετάλου, που συμμετέχουν στην κίνηση του ώμου, υφίστανται ρήξη, πράγμα που περιορίζει ακόμα περισσότερο τη λειτουργία της άρθρωσης.

Η άρθρωση του ώμου γίνεται δύσκαμπτη και πονάει. Η κινητικότητά της εξαρτάται από την κατάσταση των μυών και των τενόντων που την περιβάλλουν. Έτσι όσο περισσότερο έχουν φθαρεί οι τένοντες του στροφικού πετάλου, τόσο περισσότερο περιορίζεται η κίνηση του ώμου. Επιπλέον, όσο οι μύες δεν λειτουργούν σώστα, τόσο αποδυναμώνονται και αυτό οδηγεί σε ένα φαύλο κύκλο.

  • Διάγνωση

Η απλή ακτινογραφία είναι η κλασική εξέταση, μικρού κόστους, που μας βοηθά να εντοπίσουμε τις παραμορφώσεις των αρθρικών επιφανειών και να θέσουμε τη διάγνωση της αρθρίτιδας. Εάν η αρθρίτιδα έχει εξελιχθεί και έχουν υποστεί ρήξη οι τένοντες και οι μύες που περιβάλουν την άρθρωση, ο θεράπων γιατρός μπορεί να κρίνει απαραίτητη την διεξαγωγή πιο εξειδικευμένων εξετάσεων, όπως η αξονική και η μαγνητική τομογραφία. Εάν υπάρχουν ρήξεις, ο χειρουργός μπορεί να βγάλει συμπεράσματα για την πιθανή αποκατάσταση.

  • Θεραπεία

Η θεραπεία της αρθρίτιδας του ώμου μπορεί να είναι συντηρητική ή χειρουργική. Η συντηρητική θεραπεία περιλαμβάνει χορήγηση αναλγητικών και αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, καθώς επίσης και ενδαρθρικές ενέσεις με κάποια νέα φάρμακα που προστατεύουν το χόνδρο και επιβραδύνουν την εξέλιξη της αρθρίτιδας. Επίσης η φυσικοθεραπεία βοηθά στη διατήρηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης και την αντιμετώπιση του πόνου.

Σε περιπτώσεις πολύ προχωρημένης αρθρίτιδας ή επί αποτυχίας της συντηρητικής θεραπείας, η λύση εκλογής είναι η χειρουργική αντιμετώπιση. Η χειρουργική επέμβαση συνίσταται στην αφαίρεση των φθαρμένων αρθρικών επιφανειών και την αντικατάστασή τους με μία πρόθεση που επιτρέπει την ανώδυνη κίνηση του ώμου. Ανάλογα με την περίπτωση είναι δυνατόν να αντικατασταθεί μόνο η κεφαλή του βραχιονίου (ημιολική αρθροπλαστική), ή τόσο η κεφαλή του βραχιονίου όσο και η ωμογλήνη της 

Δείτε το σχετικό βίντεο:

 

ωμοπλάτης (ολική αρθροπλαστική). Μετεγχειρητικά επιβάλλεται πρόγραμμα φυσικοθεραπείας, υπό την καθοδήγηση έμπειρου φυσικοθεραπευτή, για την αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ώμου.

  • Τι είναι η ρήξη των στροφέων μυών του ώμου

Οι στροφείς του ώμου είναι μια ομάδα μυών οι οποίοι ξεκινούν από την ωμοπλάτη και καταλήγουν στο βραχιόνιο οστό. Συλλογικά οι στροφείς μύες προσφέρουν σταθερότητα στην άρθρωση του ώμου και βοηθούν στην ανύψωση και στις στροφικές κινήσεις του βραχιονίου. 

Οι τέσσερις μύες του στροφικού πετάλου είναι οι εξής:
– Υπερακάνθιος
– Υπακάνθιος
– Υποπλάτιος
– Ελάσσων στρογγύλος

Κατά την διάρκεια της σύσπασής τους μεταφέρεται τάση στους τένοντες που τους συνδέουν με το βραχιόνιο οστό. Όταν η τάση αυτή είναι υπερβολική τότε οι τένοντες αυτοί τραυματίζονται. Έτσι συμβαίνει μερική ή ολική ρήξη των μυών που αναφέρθηκαν παραπάνω. Από όλους πιο επιρρεπής είναι ο υπερακάνθιος.

  • Αιτία ρήξης των στροφέων μυών του ώμου

Συνήθως η ρήξη συμβαίνει όταν ασκηθεί μια υπέρμετρη δύναμη στους τένοντες των στροφέων μυών. Αυτό μπορεί να συμβεί μετά από μια απότομη ή δύσκολη κίνηση άρσης κάποιου μεγάλου βάρους, πτώση με τεντωμένο χέρι, δυνατό σπρώξιμο ή τράβηγμα με τα χέρια ή μια δυνατή ρήψη. Μερικές φορές μπορεί να συμβεί με τον καιρό μέσω κάποιας επαναλαμβανόμενης δραστηριότητας η οποία φορτίζει τους στροφείς μύες του ώμου.Αυτό προκαλεί σταδιακή εκφύλιση και αδυναμία των μυών, η οποία προδιαθέτει σε περαιτέρω τραυματισμό. Αυτές οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν κινήσεις στις οποίες το χέρι βρίσκεται ψηλότερα από τον ώμο. Σε αθλητές συνήθως η ρήξη των στροφέων μυών του ώμου παρατηρείται σε αθλήματα ρήψεων (δισκοβολία, ακόντιο), κολύμβηση, τένις, άρση βαρών και κωπηλασία.

  • Συμπτώματα ρήξης των στροφέων μυών του ώμου

Οι ασθενείς με ρήξη των στροφέων μυών του ώμου βιώνουν έναν ξαφνικό πόνο ή μια αίσθηση «σχησίματος» στον ώμο κατά την διάρκεια της δραστηριότητας που την προκάλεσε. Σε μικρότερες ρήξεις (μερική ρήξη των στροφέων μυών) είναι δυνατόν να συνεχίσουν την δραστηριότητα έχοντας μόνο λίγες ενοχλήσεις οι οποίες θα αυξηθούν μετά την ξεκούραση (ιδιαίτερα την νύχτα ή το επόμενο πρωινό). Σε αρκετές περιπτώσεις ο πόνος είναι αρκετός για να απαγορεύσει τις κινήσεις του ώμου.
Ο πόνος είναι πολύ εντοπισμένος σε συγκεκριμένο σημείο του ώμου και όχι διάσπαρτος. Πιο σπάνια ο πόνος μπορεί να ακτινοβολεί στην ωμοπλάτη, τον αυχένα ή το βραχίονα.

Συραφή Στροφικού Πετάλου

Ο πόνος είναι πολύ εντοπισμένος σε συγκεκριμένο σημείο του ώμου και όχι διάσπαρτος. Πιο σπάνια ο πόνος μπορεί να ακτινοβολεί στην ωμοπλάτη, τον αυχένα ή το βραχίονα.
Ο πόνος γίνεται οξύς με τις κινήσεις του ώμου. Στη ρήξη των στροφέων μυών του ώμου οι ασθενείς αισθάνονται πόνο ή αδυναμία στις κινήσεις ανύψωσης χεριού. Ο πόνος μπορεί να χειροτερέψει κατά την άρση βαριών αντικειμένων (ιδιαίτερα πάνω από το κεφάλι), κατά την διάρκεια κινήσεων πίεσης ή έλξης και όταν ο ασθενής ξαπλώνει πάνω στον τραυματισμένο ώμο. Σε μερικές χρόνιες περιπτώσεις η μυϊκή αδυναμία των στροφέων μυών του ώμου είναι εμφανής καθώς υπάρχει και νυχτερινός πόνος (ανεξάρτητα από τη θέση του ώμου). Ασθενείς με μερική ρήξη των στροφέων του ώμου βιώνουν λίγα ή καθόλου από τα παραπάνω συμπτώματα.

  • Διάγνωση της ρήξης στροφέων μυών του ώμου

Η υποκειμενική (λήψη ιστορικού) και αντικειμενική (κλινική εξέταση) αξιολόγηση είναι αρκετές για να οδηγήσουν τον γιατρό στην διάγνωση της ρήξης των στροφέων μυών του ώμου. Επιπλέον διαγνωστικός υπέρηχος ή μαγνητική τομογραφία βοηθούν στην επιβεβαίωση της διάγνωσης και στο να καθοριστεί το μέγεθος της ρήξης.

  • Θεραπεία ρήξης στροφέων μυών του ώμου

Οι περισσότερες ρήξεις των στροφέων μυών του ώμου αντιμετωπίζονται συντηρητικά. Η επιτυχία της θεραπείας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεργασία του ασθενή με τον φυσικοθεραπευτή. Πολύ βασικό είναι η αποφυγή δραστηριοτήτων που αυξάνουν τα συμπτώματα. Αυτό βοηθά τον οργανισμό μας να επουλώσει τους τραυματισμένους ιστούς. Κινήσεις πάνω από το επίπεδο του ώμου, ρήψεις, άρση βαρέων αντικειμένων, σπρώξιμο ή τράβηγμα και πίεση του ώμου κατά την διάρκεια του ύπνου, πρέπει να αποφεύγονται. 

Δείτε το σχετικό βίντεο:

 

Τις πρώτες 72 ώρες η αντιμετώπιση έχει στόχο τη μείωση του πόνου με ακινητοποίηση της άρθρωσης, παγοθεραπεία ανά τακτά χρονικά διαστήματα και κατάκλιση στο αντίθετο πλάι.

  • Χειρουργική αποκατάσταση για ρήξη των στροφέων μυών του ώμου

Σε ολική ρήξη των στροφέων μυών του ώμου απαιτείται χειρουργική αντιμετώπιση, η οποία συνίσταται στη συρραφή τους αρθροσκοπικά. Μετά την επέμβαση ακολουθείται εντατικό πρόγραμμα αποκατάστασης. Οι πρώτες 6 εβδομάδες περιέχουν μόνο παθητικές κινήσεις (ειδικές κινήσεις που εκτελεί ο φυσικοθεραπευτής χωρίς την συμμετοχή του ασθενή) και ο ώμος είναι ακινητοποιημένος και στη συνέχεια ακολουθεί σταδιακή ενδυνάμωση και βελτίωση της κινητικότητας του ώμου.

Η χειρουργική αποκατάσταση αποτελεί επιλογή σε ρήξη των στροφέων μυών του ώμου ιδιαίτερα στις παρακάτω περιπτώσεις:
* Ηλικία κάτω από 60 ετών
* Ολική ρήξη των στροφέων μυών του ώμου
* Εάν αποτύχει η συντηρητική θεραπεία μέσα σε διάστημα 6 με 8 εβδομάδες ή περισσότερο
* Σε περίπτωση νέων δραστήριων ανθρώπων και αθλητών
* Εάν το επάγγελμα του ασθενή απαιτεί δυνατές, επαναλαμβανόμενες ή πάνω από το επίπεδο του ώμου δραστηριότητες.

  • Πρόγνωση της ρήξης των στροφέων μυών του ώμου

Με την κατάλληλη διαχείριση οι περισσότεροι μικροί τραυματισμοί των στροφέων μυών του ώμου αναρρώνουν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Σε μερικές περιπτώσεις η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Ασθενείς με ολική ρήξη και χειρουργική αποκατάσταση χρειάζονται μια περίοδο 3 με 6 μηνών για επανέλθουν πλήρως στις προηγούμενες δραστηριότητες τους.